تاریخچه محله حکیمیه

کمينه

چاهک یا حکیمیه (امامیه)، شرقی ترین بخش از گستره تاریخی تهران و یا قصران خارج بوده است:«در کتب مورخین و جغرافیای قدیم ... بلوک قصران را در حوالی ری ضبط کرده اند و دو قصران فرض نموده اند: قصران علیا (خارج) و قصران سفلی (داخل) ... قصران سفلی عبارت از بلوک شمیران است که در جلگه طهران در دامنه ی رشته کوه البرز از قریه کلاک واقع در سمت شرقی رود کرج الی چاهک که الحال به حکیمیه معروف است، امتداد دارد و قصران علیا (شمال کوه توچال) همین لواسانات (تا حوالی طالقان) را می گویند» حکیمیه، امامیه، چاهک و قلعه امام نام هایی هستند که درباره این محله از دوره قاجاریه به کار می روند و مورخان دوره قاجاریه در این باره به تفصیل توضیح داده اند. طبق نوشته عین السلطنه و اعتمادالسلطنه این روستا متعلق به امام جمعه تهران در دوره قاجاریه بود و امام جمعه تابستان را در حکیمیه ساکن بود. «امامیه یا قلعه امام، که به این هر دو نامش می خوانند ... و به مناسبت نام امام جمعه چنین نامیده شد، در شرق خیابان دماوند واقع بود. از میدان فوزیه (امام حسین) آغاز می شد و تا حدود دو کیلومتر مانده به سرخه حصار ادامه می یافت. حکیمیه در دوران ناصرالدین شاه منزل اول سفر به طرف دماوند بوده است. چاهک روستا و آثار خرابه ای بود بین راه تهران به مازندران، بایر و خالی از سکنه و متعلق به ورثه میرزا محمد لواسانی وزیر که میرزا علینقی حکیم الممالک، آن را خرید، قنات آن را دایر کرد و باغ و عمارت در آنجا بنا نهاد و آن را حکیمیه نامید. حکیم الممالک پسر میرزا اسماعیل خان بود که پدر و پسر پیش خدمتان محمدشاه و ناصرالدین شاه بودند. میرزا اسماعیل در ابتدا پیرو آیین یهودیان بود که مسلمان شد. حکیم الممالک، پزشک محمدشاه شد. به همین دلیل است که در این محدوده گورستان یهودیان نیز در دوره قاجاریه قرار داشت. بعدها حکیمیه را میرزا زین العابدین امام جمعه تهران خرید و به نام او امامیه نام گرفت و قلعه آن را قلعه امام نام نهادند. چنانکه در بررسی محله جوادیه بیان شد. سید جواد امامی مشهور به ظهیرالالسلام، پسر میرزا زین العابدین نیز جوادیه را گرفت و آباد کرد. ستوده گزارش می دهد که در سال 1325 شمسی حکیمیه قلعه خرابه ای بود و به وارثان امام جمعه تعلق داشت. بلاغی درباره حکیمیه می نویسد:«قریه امامیه(حکیمیه یا چاهک) ده کوچکی است که در حال حاضر به شهر تهران متصل شده است. حکیمیه در دو فرسنگی شرق تهران در راه مازندران است. چون میرزاعلی نقی حکیم الممالک چاهک را خرید آباد کرد و به نام خود حکیمیه نامید. بعد از آن به میرزا زین العابدین امام جمعه فروخت و آنها به نام امامیه نامیده شد» گویا اراضی امامیه را مدتی آقا میر محمد مهدی خاتون آبادی که او هم امام جمعه بوده است، خریداری و آباد کرد و پس از وی برادر زاده اش، حاجی میرزا ابوالقاسم، امام جمعه تهران شد و مالک امامیه بود. سید ابوالقاسم در دوره محمدعلی شاه،  مخالف مشروطه بود و پس از فتح تهران توسط مشروطه خاوهان از قلعه امامیه، به سفارت روس پناه برد. عبدالرزاق خان بغایری نیز مدتی بخشی از امامیه  را در تصرف داشت. این اراضی حدود تهران نو و تأسیسات شرکت سهامی شیمیایی ایران و اراضی بیمارستان جرجانی و گورستان قدیم کلیمی ها بود و به گفته ستوده نباید آن را با چاهک یا حکیمیه (امامیه) اشتباه کرد،چنانکه بلاغی نوشته است شرکت سهامی شیمیایی ایران در امامیه (محل کارخانه گودرون) واقع است و قبرستان کلیمی ها (بهشتیه) مجاور کارخانه و در تهران نو است. محله حکیمیه تاقبل از سال 1365 به صورت بیابانی و نیمه بیابانی بود که در همان سال تعاونی مسکن صنایع دفاع زمین های این محل را که از سازمان شهری خریداری کرد به 3300 نفر از اعضای تعاونی اش واگذار کرد و در حال حاضر حکیمیه در ناحیه 8 منطقه 4 شهر تهران به عنوان بزرگترین محله این منطقه به شمار میرود.



کارگروههای تخصصی
خانه های 14گانه
کانونها
قوانین و مقررات
برنامه ها و پروژه ها
اهداف
تاریخچه
صورتجلسات
گزارشات
انتشارات
چند رسانه ای
پرسنل
سامانه مدیریت محلات
سازمانهای مردم نهاد
پیوندهای شهرداری
پیوندهای داخلی
سایر پیوندها